Elbet acı duyar tomurcuklar açarken

28 Kas 2013 Perşembe Elif Ş. Karin Boye, İsveç, şiir, Yevgeni Zamyatin, Zamyatin, distopya
Karin Boye

Karin Boye'nin en sevdiğim şiiri, "Ja visst gör det ont". 15 yıl kadar önceydi bu şiiri bulduğumda. O dönemde aynı şiirin hem İngilizceye, hem Türkçeye çevirisini ne kadar çok okuduysam, hala büyük bir kısmını ezberden okuyabilirim. Benim gibi hafızası zayıf bir insan için büyük bir başarı.

Şiirin aslı, "evet, elbette acı çeker tomurcuklar açarken" diye başlar aslında. Bu şiirin hangi soruya yanıt olarak yazıldığını merak ederdim. Acaba Karin Boye'nin mektuplarında mı geçiyor, yoksa İsveçli bir şairin ya da yazarın başka bir eserine mi atıf var diye.

Bundan birkaç ay önce, Yevgeni Zamyatin'in Biz adlı romanını okurken, sanırım soruyu buldum:

"Peki ya acı çekiyorlarsa tomurcuklar açarken?"

Karin Boye'nin ve Yevgeni Zamyatin'in yaşadıkları döneme ve Karin Boye'nin siyasi eğilimine bakacak olursak ve son yazdığı kitabın bir distopya romanı olduğunu düşünürsek, haklı olabilirim.

Şiirle ilk tanışmam, o zamanlar arkadaşı olduğum bir şairin kendi çevirisi olduğunu söyleyerek bana ilettiği metindi. 2002'de Ekşi Sözlük'e bu çeviriyi yazmıştım, ama daha sonra o arkadaşımdan izin almadığım için çevirisini paylaşmanın yanlış olduğunu düşündüğümden, birkaç yıl sonra silmiştim. Gördüğüm kadarıyla bir kere yayılmış internete. Üstüne yanlış düzeltmelerle bambaşka bir şair çevirisi olarak görünüyor. Yine de zamanında paylaştığım halini (yine bazı yanlışlarla) bulmak mümkün. Bu çeviri, gerçekten o iddia edilen başka şairin çevirisiydi de arkadaşım mı bana kendisinin çevirdiğini söylerken yalan söylüyordu ya da internetin bir cilvesi midir bilmiyorum. O arkadaşı yıllardır görmediğim ve artık hayatta olup olmadığını bile bilmediğim için, kendisine de soramıyorum.

Hazır öyle ya da böyle yayılmışken, ben de burada paylaşayım.

Elbet acı duyar tomurcuklar açarken.
Neden gecikirdi yoksa bahar gelmekte?
Neden bizim ateşli özlemimiz
donup gitsin acılarla?
Yaprakların içindeydi tomurcuklar bütün kış.
Nedir yeni olan, doğan ve fışkıran?
Elbet acı duyar tomurcuklar açarken,
acı duyar büyürken her şey zorlanır.

Güçtür elbet damlaların düşüşü.
Korkudan titreyerek asıldıkları yerden,
ne kadar sarılsalar da dallara büyüyerek, kayarak-
kurtuluş yoktur, düşerler ağırlıklarıyla toprağa.
Güçtür bilinmezlik, güvensizlik ve korku,
güçtür uçurumlarda çağırmak birini,
tutunabilmek titreyerek-
güçtür kalabilmek
düşebilmek.

Hiçbir şeyin yararı yoktur doğuşa,
Sevinçle fışkırır tomurcuklar dallarda.
Tüm korkular yok olur
ışıldar damlalar
unuturlar doğuşun korkusunu
unuturlar yolculuğun korkusunu
o büyük güvenceyi duyarlar anında dünyayı yaratan.